TEMAT: Czy każdy z nas może zwiększyć zasoby wody na Ziemi?
AUTOR: Teresa Truchan – doradca metodyczny MODN w Ełku
CELE KSZTAŁCENIA – WYMAGANIA OGÓLNE Z PODSTAWY PROGRAMOWEJ:
Uczeń:
- uzasadnia konieczność ochrony przyrody;
- prezentuje postawę szacunku wobec siebie i wszystkich istot żywych;
- opisuje i prezentuje postawę i zachowania człowieka odpowiedzialnie korzystającego z dóbr przyrody.
TREŚCI NAUCZANIA – WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE Z PODSTAWY PROGRAMOWEJ:
Uczeń:
- przedstawia odnawialne i nieodnawialne zasoby przyrody oraz propozycje racjonalnego gospodarowania tymi zasobami zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju,
- analizuje wpływ człowieka na różnorodność biologiczną,
- uzasadnia konieczność ochrony różnorodności biologicznej.
CELE LEKCJI:
Uczeń:
- przyporządkowuje organizm do jego środowiska życia,
- podaje przykłady racjonalnego gospodarowania zasobami wody,
- wymienia 2-3 sposoby oszczędzania wody w gospodarstwie domowym,
- rozumie potrzebę ochrony wód i ich racjonalnego gospodarowania.
METODY PRACY:
- gra dydaktyczna,
- burza mózgów,
- praktyczna działalność uczniów.
ŚRODKI DYDAKTYCZNE:
- kartki z nazwami organizmów,
- plansza,
- karty pracy.
PRZEWIDYWANY CZAS: 45 min
PROPONOWANY PRZEBIEG ZAJĘĆ:
- Przed wejściem do klasy nauczyciel rozdaje uczniom karteczki z nazwami organizmów żyjących w środowisku wodnym (załącznik nr 1).
- Nauczyciel na jednej części tablicy zapisuje: wody słone, na drugiej części tablicy jest napisane: wody słodkie. Nauczyciel prosi, aby uczniowie przyporządkowali organizm, którego nazwę wylosowali, do środowiska wód słonych lub słodkich i zajęli wybrane miejsce. Uczniowie zajmują miejsca, kiedy wszyscy ustawią się na odpowiednim polu, nauczyciel prosi, aby odczytali nazwy organizmów. Uczniowie sprawdzają, czy organizmy zostały prawidłowo przyporządkowane. (Załącznik nr 2 – prawidłowe odpowiedzi uczniów). Nauczyciel ocenia ustnie wykonanie zadania. Zaprasza uczniów do ławek.
- Nauczyciel przedstawia uczniom temat i cele lekcji.
- Następnie mówi uczniom, czym są zasoby wody występujące na kuli ziemskiej. Podkreśla, iż człowiek, jak każda istota żywa, jest zależny od wody. Przypomina, ile wody pitnej jest na Ziemi (załącznik nr 3). Informuje, iż zaobserwowane zmiany klimatu są powodem zmniejszania się zasobów wody słodkiej na Ziemi, co wpływa także na zwiększający się koszt jej pozyskania. Z materiałów prasowych i badań naukowców wynika, że w związku z rosnącą liczbą ludności na świecie już w 2050 r. mogą skończyć się zasoby wody pitnej lub będą one poważnie zubożałe. W ciągu doby przeciętny Polak zużywa ok. 92 litrów wody z sieci wodociągowej, to tzw. bezpośrednie zużycie. Nie mówimy tu o wodzie, która jest niezbędna do produkcji żywności i przedmiotów, które kupujemy, wykorzystujemy. Gdy to uwzględnimy, okazuje się, że zużywamy nawet 40 razy więcej wody.
- Nauczyciel kieruje pytanie do uczniów: Czy jest możliwe, aby każdy z nas zwiększył zasoby wody na Ziemi? Co możemy zrobić, by korzystać z niej mądrzej i oszczędniej Proszę żebyście w zeszytach zapisali odpowiedź na pytanie: Jak Ty i Twoja rodzina możecie powiększyć zasoby wody? Uczniowie zapisują swoje propozycje w zeszytach. Prezentują wyniki pracy. Pozostali uzupełniają zaproponowane rozwiązania. Przykładowe odpowiedzi uczniów: aby zwiększyć zasoby wody na Ziemi, możemy: nie marnować wody, zakręcać cieknące niepotrzebnie krany, wykorzystać deszczówkę np. do podlewania ogrodu, robić racjonalne zakupy. Nauczyciel może uzupełnić wypowiedzi uczniów, przypominając, że wyprodukowanie każdego produktu zarówno żywności, jak i innych rzeczy, które używamy, które nosimy na sobie, wymaga użycia wody. Do wyprodukowana 1 kartki papieru zużywamy jej ok.10 l. Mała plastikowa butelka to ok. 90 l wody. Przypomina, że jeśli nie możemy zmniejszyć ilości kupowanych i zużywanych produktów, to postarajmy się wybierać takie, które są mniej uciążliwe dla środowiska, czyli potrzebują zużycia mniejszej ilości wody do ich wyprodukowania, a także do utylizacji
- Nauczyciel pyta uczniów, ile kosztuje 1m3 wody w ich mieście (gminie, wsi, spółdzielni mieszkaniowej). Jeżeli żaden z uczniów nie zna ceny wody, nauczyciel podaje, jaki jest koszt 1m3 wody, a następnie pyta uczniów, ile litrów wody jest w 1m Uczniowie odpowiadają, że 1000 l. Nauczyciel zapisuje te informacje na tablicy.
- Nauczyciel przydziela uczniom zadania (załącznik nr 4) i prosi o ich wykonanie. Zadania można zróżnicować pod względem trudności, tym samym indywidualizując pracę (załącznik nr 5- przykładowe rozwiązania uczniów). Po wykonanym ćwiczeniu chętni uczniowie prezentują wyniki. Nauczyciel prosi ich o refleksje dotyczące zadania. Kieruje do uczniów pytania: Czy zdawaliście sobie sprawę z ilości wody, jaką możecie zaoszczędzić i jednocześnie, jakie poczynić oszczędności w opłatach za wodę? Co możemy zrobić, aby koszt zużycia wody w szkole był niższy? Czy zwróciliście uwagę, jakie mogłyby być oszczędności w zużyciu wody na świecie, gdyby każda rodzina zrezygnowała z części zakupów, może czasem nie do końca potrzebnych? Uczniowie odpowiadają na pytania nauczyciela, dzielą się swoimi refleksjami na temat oszczędzania zasobów wody i wykonanego zadania.
- Nauczyciel prosi, aby uczniowie wyrazili swojej zdanie na temat pracy na lekcji. Kieruje do nich pytania: Co zapamiętasz z dzisiejszej lekcji?
Co podobało ci się w czasie zajęć? Co cię zaniepokoiło podczas lekcji? Chętni uczniowie udzielają odpowiedzi. - Nauczyciel dziękuje uczniom za pracę na lekcji. Ustnie ocenia ich zaangażowanie, może ocenić aktywność.
BIBLIOGRAFIA:
- Sągin B., Boczarowski A., Sęktas M., 2018, Puls Życia Podręcznik do biologii dla klasy ósmej szkoły podstawowej, Warszawa: Nowa Era.
MATERIAŁY DODATKOWE:
- zpe.gov.pl/a/zasoby-wody-i-ich-ochrona/D7npMF5Lo [dostęp:30.11.2022 r.]
- wody.gov.pl/aktualnosci/1717-w-dniu-wody-podpowiadamy-jak-zadbac-o-jej-zasoby [dostęp:30.11.2022 r.]
- opowiecie.info/zasoby-wody-na-ziemi-czyli-woda-ktora-znika/ [dostęp:30.11.2022 r.]
Do pobrania
scenariusz_zajęć_woda_kl_V-VIII